Mesane Taşı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Mesane taşı, idrardaki minerallerin mesane (idrar kesesi) içinde kristalleşip sertleşmesiyle oluşan taştır. Böbrek taşından farklı olarak çoğu zaman altta yatan bir boşaltım sorununun sonucudur: Mesane tam boşalamadığında içeride kalan idrardaki kristaller çöker ve zamanla büyüyerek taşa dönüşür. Bu nedenle mesane taşı tedavisinde yalnızca taşı kırmak değil, taşa yol açan nedeni ortadan kaldırmak da gerekir.
Mesane Taşı Kimlerde Görülür?
Yetişkinlerde mesane taşı en sık 50 yaş üzeri erkeklerde, genellikle prostat büyümesine bağlı olarak görülür. Kadınlarda daha nadirdir ve çoğunlukla mesane sarkması, önceki ameliyatlarda kullanılan dikiş ya da yabancı cisimlerle ilişkilidir. Çocuklarda ise beslenme yetersizliği ve sıvı kaybının sık olduğu bölgelerde endemik mesane taşları görülebilir. Uzun süre sonda kullanan omurilik yaralanmalı hastalar da yüksek risk taşır.
Mesane Taşı Neden Oluşur?
Bu nedenlerin ortak noktası, idrarın mesanede uzun süre durgun kalmasıdır. Prostat büyümesi ile ilgili ayrıntılı bilgi için İyi Huylu Prostat Büyümesi sayfamızı, sinirsel nedenler için Nörojenik Mesane Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz. İdrar kanalı darlığı ise Erkeklerde Üretra Darlığı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Mesane Taşı Belirtileri Nelerdir?
Küçük taşlar uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir ve başka bir nedenle yapılan ultrasonda tesadüfen saptanabilir. Belirti verdiğinde en sık görülen şikâyetler şunlardır:
- İdrar akımının aniden kesilmesi: Taş idrar yaparken mesane çıkışını tıkayabilir; pozisyon değiştirince akım yeniden başlayabilir.
- Alt karın ve penis ucuna yayılan ağrı: Özellikle idrar yapmanın sonunda belirginleşir.
- İdrarda kan (hematüri): Taşın mesane duvarını tahriş etmesine bağlıdır. Ayrıntılar için İdrarda Kan Görülmesi yazımıza bakabilirsiniz.
- Sık ve acil idrara çıkma, gece idrara kalkma
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları: Taş, bakterilerin tutunabildiği bir yüzey oluşturur.
- Bulanık veya koyu renkli idrar
Mesane Taşı Nasıl Teşhis Edilir?
- Ultrasonografi: Taşı, mesanede kalan idrar miktarını ve prostat büyüklüğünü aynı anda gösterebilir.
- Bilgisayarlı tomografi (BT): Taşın boyutunu ve sayısını en doğru gösteren yöntemdir; böbreklerde ek taş olup olmadığını da ortaya koyar.
- Direkt üriner sistem grafisi: Kalsiyum içeren taşları gösterir; ürik asit taşları bu filmde görünmeyebilir.
- Sistoskopi: Mesanenin içinin ince bir kamerayla görüntülenmesidir; taşın yanında prostat, divertikül veya darlık gibi nedenleri de gösterir.
- İdrar tahlili ve kültürü: Eşlik eden enfeksiyonun tespiti ve tedavisi için yapılır. Ayrıntılar için İdrar Kültürü Testi Nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Mesane Taşı Tedavisi
İlaçla Eritme Mümkün mü?
Mesane taşlarının bir bölümü ürik asit içerir. Bu tip taşlarda idrarı alkalileştiren ilaçlarla taşın küçültülmesi denenebilir. Ancak altta yatan boşaltım sorunu devam ettiği sürece taşın yeniden oluşma olasılığı yüksektir ve çoğu hastada girişimsel tedavi gerekir.
Endoskopik Taş Kırma (Transüretral Sistolitotripsi)
Günümüzde en sık uygulanan yöntemdir. Kesi yapılmadan, idrar kanalından girilen bir kamerayla taşa ulaşılır ve lazer ya da pnömatik enerjiyle parçalanır. Parçalar mesaneden yıkanarak dışarı alınır. Hastanede kalış süresi genellikle kısadır.
Perkütan Sistolitotomi
Çok büyük taşlarda veya idrar kanalından girilmesinin uygun olmadığı durumlarda, karın alt bölgesinden açılan küçük bir delikle mesaneye girilerek taş alınır.
Açık Cerrahi
Çok büyük taşlarda veya aynı seansta divertikül onarımı gibi ek bir işlem gerektiğinde tercih edilebilir; günümüzde nadiren gerekir.
Nedenin Tedavisi: En Kritik Adım
Mesane taşı prostat büyümesine bağlıysa, taş kırma işlemi ile birlikte aynı seansta prostat dokusu da çıkarılabilir. Bu amaçla HoLEP veya TUR-P gibi yöntemler uygulanır. Neden tedavi edilmezse taşın yeniden oluşma riski yüksektir.
Mesane Taşı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavisiz kalan mesane taşı büyümeye devam eder; tekrarlayan enfeksiyonlara, mesane duvarında kalıcı hasara, idrar yapamama (idrar retansiyonu) gibi acil durumlara ve nadiren böbreklere geri basınç nedeniyle böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açabilir. Uzun yıllar süren tahriş, mesane duvarında olumsuz değişikliklerle de ilişkilendirilmiştir.
Mesane Taşından Korunmak İçin
- Günde yeterli sıvı alın; idrarınız açık renkli olmalıdır.
- İdrar akımında zayıflama, kesik kesik idrar yapma veya gece sık idrara kalkma gibi prostat belirtilerini erken dönemde değerlendirin.
- Sonda kullanıyorsanız sonda bakımı ve değişim sürelerine özen gösterin.
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarının nedenini araştırın.
ÜrolojiTeam olarak Ankara'da mesane taşlarını kesisiz endoskopik yöntemlerle tedavi ediyor, taşa yol açan prostat ve mesane sorunlarını aynı plan içinde ele alıyoruz. Bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.